Większość najnowszych modeli netbooków standardowo wyposażana jest w system Windows 7, ewentualnie starszy Windows XP. Na szczęście nie jesteśmy skazani na korzystanie z oprogramowania monopolisty. Powstało bowiem mnóstwo systemów operacyjnych dedykowanych netbookom, które w pełni wykorzystują atrybuty komputerów pozostając jednocześnie bez zbędnych wodotrysków. Dziś przyjrzymy się im bliżej.
MOBLIN
Jest to niewielka dystrybucja Linuksa stworzona przez firmę Intel do obsługi mobilnych komputerów takich jak netbooki, nettopy i urządzenia typu MID. Obsługuje procesory z serii Atom, Core2 i Celeron. W kwietniu 2009 roku system został przekazany Linux Foundation. W tym samym miesiącu zaprezentowana została druga wersja lekkiego systemu, w której zmieniono podstawowe środowisko graficzne z Xfce na GNOME.

GOOGLE CHROME OS
System operacyjny ze stajni Google, oparty na Linuksie. Właściwie można stwierdzić, że jest to sama przeglądarka internetowa zintegrowana z innymi usługami giganta takimi jak YouTube, Google Docs, czy Gmail. Ostatnio bardzo często wykorzystywana jako główny system w smartbookach. Spisuje się doskonale w podstawowych pracach na komputerze. Gorzej niestety z rozrywką.

UBUNTU NETBOOK REMIX
Zmodyfikowana wersja najpopularniejszej dystrybucji Linuksa – Ubuntu. Została zoptymalizowana do działania pod procesorem Intel Atom. Celem tej dystrybucji jest szybki dostęp do aplikacji. Podstawowa wersja zawiera przeglądarkę Firefox, pakiet biurowy OpenOffice, komunikator, klienta poczty, jednym słowem wszystko czego potrzebuje standardowy netbook do działania.

GOOGLE ANDROID
To druga propozycja giganta Google. Początkowo system miał być stosowany wyłącznie w smartfonach, ale użytkownicy netbooków (oraz smartbooków) i jednocześnie fani firmy Google, szybko zauważyli, że system świetnie sobie radzi na mobilnych komputerach. Dziś coraz częściej jest preinstalowany na nowym sprzęcie. Jest to chyba najmniejszy i najmniej wymagający system. Także oparty na Linuksie

LINPUS LINUX
Kolejna dystrybucja Linuksa. Całość bardzo przypomina system Moblin, aczkolwiek jest oparta na Fedorze i jest bardziej popularna z uwagi na to, że na była sprzedawana wraz z netbookami takich firm jak Asus, Acer oraz Lenovo. Producenci systemu kładą ogromny nacisk na szybkość uruchamiania się systemu. Dzięki temu obecnie system jest gotowy do pracy po 6 sekundach od wciśnięcia przycisku „Power”!

Jak widać wszystkie systemy inne niż Windows w mniejszym lub większym stopniu opierają się na Linuksie. Jest to jednocześnie ich wadą i zaletą. Wadą, bo ogromna większość użytkowników komputerów od pierwszych kontaktów z tymi urządzeniami przyzwyczajana była do systemy Microsoftu, a zmienić przyzwyczajenia ani nie jest łatwo, ani przyjemnie, dlatego próżno oczekiwać od nich zmiany systemu. Zaletą zaś jest z uwagi na jego bezpieczeństwo i otwarty kod źródłowy, w którym każdy pasjonat może dokonać zmian.

Moim zdaniem wśród zamienników systemu Windows góruje Google ze swoim Chrome OS oraz Androidem, który nigdy nie miał być systemem dla netbooków, a stał się nim głównie dzięki pasjonatom Nie ma co się dziwić. Google na pewno może finansowo wspierać swój system o wiele bardziej niż twórcy innych systemów.